VitIndex gelanceerd: sport-, beweeg- en gezondheidsdata voor elke gemeente in één dashboard

Gemeenten kunnen vanaf vandaag de VitIndex gebruiken: een online dashboard dat data over sport, bewegen, gezondheid en brede welvaart op één plek samenbrengt, als basis voor beter onderbouwd sport- en beweegbeleid. Een beleidsmedewerker ziet in een paar klikken hoe het staat met de sportdeelname, het overgewicht of de beweegvriendelijkheid in de eigen gemeente, tot op wijkniveau, en hoe dat zich verhoudt tot andere gemeenten of het landelijk gemiddelde.

De VitIndex is ontwikkeld door het Mulier Instituut en Vereniging Sport en Gemeenten (VSG) en werd vandaag gepresenteerd op het VSG Congres in Zoetermeer. Het platform draait binnen de infrastructuur van Sport Data Valley. Researchable bouwde het als technische partner van Sport Data Valley, en blijft verantwoordelijk voor het beheer.

Wat laat de VitIndex zien?

De VitIndex is een gratis beleidsdashboard voor gemeenten. Het laat per gebied zien hoe het gaat met onder meer sportdeelname, het aantal sportaccommodaties, overgewicht en de ervaren kwaliteit van leven. De data is ingedeeld in thema's: sport en bewegen algemeen, gezondheid, mentale gezondheid, brede welvaart en voorzieningen.

Veel van die cijfers waren al openbaar, maar stonden verspreid over verschillende bronnen. Volgens Dennis van Kooij, expert Sport Data Valley bij het Mulier Instituut, zit de kracht van de VitIndex juist in dat samenbrengen: gemeenten krijgen actuele informatie in één omgeving, en kunnen die eenvoudig op wijk-, gemeente- en regioniveau bekijken en vergelijken.

De VitIndex vervangt twee bestaande instrumenten: de Monitor Sport en Gemeenten van VSG en de regioperspectieven van het Mulier Instituut.

Van data naar beter sport- en beweegbeleid in de wijk

Het dashboard toont niet alleen cijfers over sport en bewegen, maar ook hoe die samenhangen met gezondheid en brede welvaart. Mirjam Wallien, beleidsadviseur bij VSG, benadrukt dat het niet gaat om nóg meer data verzamelen, maar om de informatie die er al is beter te benutten. Door die thema's te verbinden, zien gemeenten scherper waar kansen en opgaven liggen.

Een voorbeeld: blijft de sportdeelname in een bepaalde wijk achter, dan kan dat aanleiding zijn om met partners in die wijk te kijken welke ondersteuning of voorzieningen nodig zijn. Denk aan de inzet van buurtsportcoaches, de plek van sportvoorzieningen of een wijkgerichte aanpak.

Een aparte tegel over zwembaden geeft inzicht in de huidige situatie en de toekomst van zwembaden, als basis voor het gesprek over verduurzaming en investeringen. Die tegel wordt de komende periode verder ontwikkeld, met als doel een definitieve versie voor landelijke uitrol eind 2026.

Getest door 17 gemeenten

Voor de lancering is de VitIndex getest in een pilot met 17 gemeenten, bewust divers gekozen: van groot tot klein, van stedelijk tot landelijk. De ervaringen van die gemeenten zijn gebruikt om het dashboard verder te ontwikkelen.

Simon Hoekman, beleidsadviseur Brede Welvaart bij de gemeente Dronten, was een van de deelnemers. Hij noemt het raadplegen van sport- en beweegdata eenvoudig, en vooral de beschikbaarheid van informatie op wijkniveau maakte zijn team enthousiast. De belangrijkste wens uit de pilot: meer mogelijkheden om wijken, gemeenten en regio's met elkaar te vergelijken. Die zitten nu in het dashboard, inclusief eigen referentiegroepen.

De rol van Researchable

Researchable is de technische bouwer van de VitIndex. In opdracht van het Mulier Instituut en Sport Data Valley, waarvoor we eerder ook het nationale sportdataplatform bouwden, vertaalden we uiteenlopende wetenschappelijke datasets naar een schaalbare webapplicatie die een beleidsmedewerker zonder data-achtergrond kan gebruiken. Het Mulier Instituut levert de inhoud en de indicatoren; Dennis van Kooij vertaalde als product owner de wensen van gemeenten naar werk voor ons ontwikkelteam.

• Interactieve kaart: een kaart van Nederland op basis van GeoJSON, met doorklikken van land en regio naar gemeente en wijk. Beweeg je over een grafiek, dan licht het bijbehorende gebied op de kaart op.
• Dashboards met kernindicatoren: trends en vergelijkingen per thema, waaronder de Kernindicatoren Beweegvriendelijke Omgeving (KBO), afgezet tegen een zelfgekozen vergelijkingsgebied.
• Contextpaneel: bij elk gebied direct de basisgegevens, zoals inwoners, leeftijdsopbouw, sociaaleconomische status en stedelijkheid, omdat beweeggedrag sterk samenhangt met de samenstelling van een wijk.
• Beheer en hosting: de VitIndex draait op het servercluster van Sport Data Valley en valt onder dezelfde beheerafspraken, met monitoring, beveiligingsupdates en afspraken over beschikbaarheid.

De grootste uitdaging zat hem niet in de techniek, maar in de vertaalslag van ruwe data naar strategische relevantie. Alles ontsluiten omdat het kan, leidt tot ruis, niet tot resultaat.

Wietse de Vries, machine learning engineer bij Researchable

Dat uitgangspunt stuurde de keuzes in het ontwerp: niet elke beschikbare indicator op het scherm, maar de cijfers die een gemeente nodig heeft om een beleidsvraag te beantwoorden, met genoeg context om ze goed te lezen. Hoe we zulke platformen opzetten, van databronnen tot dashboard, lees je bij data-architectuur en engineering.

Vanaf vandaag beschikbaar

De VitIndex is gratis te gebruiken voor gemeenten en professionals die werken aan sport, bewegen, gezondheid en brede welvaart. Een account maak je aan via vitindex.nl.

Bij de ontwikkeling zijn onder meer de Beweegalliantie, NOC*NSF, JOGG en Kenniscentrum Sport & Bewegen betrokken. Daarnaast wordt samengewerkt met het RIVM, Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS) en InnoBeweegLab.